Оцінка економічної ефективності нових сортів картоплі як об’єктів інтелектуальної власності
В умовах розвитку ринкових відносин і швидкої зміни технологічного забезпечення та технологій підприємствам для забезпечення конкурентних переваг необхідно використовувати не лише загальнодоступні матеріальні та фінансові ресурси, а й оперувати ресурсами не матеріального характеру, а саме об’єктами інтелектуальної власності. Це слугує дієвим способом підвищення прибутковості і конкурентоспроможності підприємства. Удосконалення методики й організації оцінки сортів картоплі різного господарського призначення як інтелектуальної власності у складі нематеріальних активів є актуальним і дозволяє визначити ринкову вартість сорту, унеможливлює помилки у розрахунку ціни, сприяє отриманню прибутку. Метою статті є розробка методичних рекомендацій з оцінки вартості сортів картоплі як об’єкта інтелектуальної власності. У процесі дослідження використано теоретичні розробки українських і зарубіжних вчених. Для досліджень використані матеріали статистичної звітності сільськогосподарських підприємств, що займаються виробництвом насіннєвої картоплі, розробки науково-дослідних установ, дані Міністерства аграрної політики і продовольства України, Державної служби статистики України. Здійснено економічну оцінку селекційних етапів створення сортів картоплі різного господарського призначення. Розроблено методичні підходи до оцінки вартості картоплі як об’єкту інтелектуальної власності, а також економічні механізми забезпечення набуття прав та використання інтелектуальної власності на новостворені сорти картоплі. Досліджено етапи селекційного процесу створення сорту з економічної точки зору. Визначено найбільш затратні етапи селекції. Проаналізовано важливість напряму використання сорту та вплив на вартість його створення. Розроблено методичні рекомендації щодо оцінки вартості насіння картоплі, що дає змогу встановити термін окупності сорту
[1] Bondarchuk, A.A., Koltunov, V.A., Oliinyk, T.M, Furdyha, M.M., Vyshnevska, O.V., Osypchuk, A.A., Kupriianova, T.M., & Zakharchuk, N.A. (2019). Potato growing. Methodology of the research case. Vinnytsia: TVORY LLC.
[2] Shemanov, V.I., Kovalevska, M.I., & Moroz, V.V. (2004). Seed production of field crops. Education manual. Dnipro: Dnipro State Agrarian and Economic University.
[3] Ministry of Agrarian Policy and Food of Ukraine. (2022). State register of plant varieties suitable for dissemination in Ukraine for 2022 (the register is valid as of 04/14/2022). Retrieved from https://sops.gov.ua/reestr-sortiv-roslin.
[4] Zakharchuk, O.V. (2015). Economics of seed production. Kyiv: National Scientific Centre “Institute of Agrarian Economics”.
[5] Resolution of the Cabinet of Ministers of Ukraine No. 1185 “On Approval National Standard No. 4 ‘Evaluation of Property Rights of Intellectual Property’” (2007, October). Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/laws/show/1185-2007-%D0%BF#Text.
[6] Zakharchuk, O.V. (2020). Seed production efficiency and prospects for seed farming in Ukraine. Ekonomika APK, 3. 6-15. doi: 10.32317/2221-1055.202003006.
[7] Chen, Q., Song, J., Bi, J., Meng, X., & Wu, X., (2018). Characterization of volatile profile from ten different varieties of Chinese jujubes by HS-SPME/GC–MS coupled with E-nose. Food Research International, 105, 605-615.
[8] Zakharchuk, O.V. (2018). Experience in the commercial circulation of seeds and payments for the use of intellectual property. Ekonomika APK, 2, 77-84.
[9] Lukava, I.M. (2003). Peculiarities of the current management accounting system in crop production. In P.T. Sabluk, M.Ya. Demianenko, V.M. Zhuk (Eds.), Reforming of accounting, reporting and auditing in the agricultural sector of Ukraine: Status and prospects. Problems of adapting the accounting of the agricultural sector of Ukraine to international rules and requirements (pp. 49-58). Kyiv: Institute of Agrarian Economics.
[10] Nedilska, U.I., Semenchuk, V.H. (2015). Assessment of productivity of potato varieties. Bulletin of the Centre for Science Provision of Agribusiness in the Kharkiv Region, 19, 143-148.
[11] Lutkovska, S. (2020). Methodical approaches to evaluation of the processes of modernization of the environmental sustainable system. Scientific Horizons, 2(87), 111-118. doi: 10.33249/2663-2144-2020-87-02-111-118.
[12] Lytvyn, Yu.Ya. (1993). Organization of accounting, control and analysis in agriculture. Kyiv: High School.
[13] Zakharova, V.V. (2003). Peculiarities of cost accounting and calculation of the self-cost of innovations in seed production. In P.T. Sabluk, M.Ya. Demianenko, V.M. Zhuk (Eds.), Reforming of accounting, reporting and auditing in the agricultural sector of Ukraine: Status and prospects. Problems of adapting the accounting of the agricultural sector of Ukraine to international rules and requirements (pp. 58-61). Kyiv: Institute of Agrarian Economics.
[14] Zakharchuk, O.V., & Ionitsoi, Ye.Yu. (2020). Innovative and investment support for the development of agriculture in Ukraine. Ekonomika APK, 9, 53-59. doi: 10.32317/2221-1055.202009053.
[15] Zakharchuk, O.V. (2021). Development of export of agro-food products in Ukraine. Ekonomika APK, 1, 28-33. doi: 10.32317/2221-1055.202101028.
[16] Molotskyi, M.Ya., Vasylkivskyi, S.P., Kniaziuk, V.I., & Vlasenko, V.A. (2006). Breeding and seed production of agricultural plants. Kyiv: High School.
[17] Mosakovskyi, V.B., & Tomchuk, O.F. (1998). Improvement of accounting and cost control in agricultural enterprises. Ekonomika APK, 3, 42-46.
[18] Thornton, M., Stark, J.C., Thornton, M., Nolte, P. (Eds.). (2020). Potato growth and development. In Potato production systems (pp. 19-33). Cham: Springer International Publishing. doi:10.1007/978-3-030-39157-7_2.
[19] Order of the Ministry of Agrarian Policy of Ukraine No. 132 “Methodological Recommendations for Planning, Accounting and Calculating the Self-Cost of Production (Works, Services) of Agricultural Enterprises” (2001, May). Retrieved from https://zakon.rada.gov.ua/rada/show/v0132555-01#Text.
[20] Marenych, T.H. (2006). Organization of accounting in the system of intra-economic relations. Agroinkom, 1, 86-88.
[21] Aydin, E., & Gocmen, D. (2015). The influences of drying method and metabisulfite pre-treatment on the colour, functional properties and phenolic acids contents and bioaccessibility of pumpkin flour. LWT Food Science and Technology, 60(1), 385-392.